İçeriğe geç

Sınır Koyma

 

 

SINIR KOYMA

Sınır koyma nedir?

Sınır koyma çocuğun kendini güvende hissederek hareket edebileceği alanları belirleyen ve ona yol gösteren işaretlerin sunulduğu gelişimini olumlu etkileyen bir süreçtir.

Sınırlar, çocukların hem kendilerini hem de yaşadıkları ortamı kavramalarını sağlar; onlara keşif ve öğrenme fırsatı sunar

Sınır koyma neden gereklidir?

Ebeveyn olarak çocuğunuza güven ortamında yapması gerekenleri, beklentileri ve kuralları öğretebilmenizin yolu sınır koyma sürecinden geçer. Çocuk sevildiğini bildiği, rahat hissettiği, kuralsız bir ortamda hayatın gereklilikleri yerine getirmek istemez. Hayatın gerçeklerini deneyimleyerek öğrenme yolunu seçer. Ancak bu deneyimleme kimi zaman beklendiği kadar masum sonuçlanmayabilir ve ona büyük zararlar verebilir. Sınırları belli deneyimleme çocuğun yaşına uygun olarak deneyimlemeyi getireceğinden olumlu ya da olumsuz sonuçlansa da çocuğun güven alanı içinde bir sonuçla yüzleşmesini sağlayacak ve onu büyük zararlardan koruyacaktır.

Sınır koyma neden önemlidir?

Çocuklar, yaşadıkları dünyanın kurallarını anlamak isterler ve buna ihtiyaç duyarlar. Kendilerinden ne beklendiğini, diğer insanlarla gözünde durdukları yeri, kontrolün kimde olduğunu, ne kadar ileri gidebileceklerini, fazla ileri gittiklerinde neler olacağını bilmek isterler. İşte bunları kurallarla ve sınırlarla birlikte anlayabilirler.  Aksi halde tehlikenin içinde olabilirler.

Çocuklar hayatlarını bir yol gibi düşünecek olursanız çocuk sınırları belli olmayan bir yolda hangi yoldan gitmesi gerektiğini bilemediğinden birçok yola girip çıkacak kimi zaman ise sonu uçurum olan yollara sapacaktır. Sınırlar çocuğun ilerlediği yoldaki lambalar ve yol işaretleridir. Çocuğa hangi yolundan devam edebileceğini, hangisinin güvenli olduğunu, hangi yolu deneyimleyebileceğini ve sonucunda karşısına ne çıkacağını ona gösterir. Sonuç olumsuzda olsa tehlikeli durumlardan onu korur. Yani çocuğunuzun güvenli yolları deneyimleyip, doğru yolu seçmesini açısından sınırlar çok önemlidir.

Sınır koymazsam ne olur?

Çocuk güven alanını, kuralları ve ondan beklenenleri bilemez deneyimleyerek keşfetmeye çalışır. İlerleyen yaşlarda anne baba yerine arkadaşlarını güven alanı olarak belirler. İlerlediği yol ile ilgili soruları ebeveyn yerine güven alanı içindeki arkadaşlarını danışır.

Sınır koymanın faydaları nelerdir?

Çocuğun kendisini güvende hissetmesini sağlar. Hareket alanının sınırını bilmesi onun kendisini güvende hissetmesini sağlar.

Çocuğun sosyal beceri ve uyumunu artırır. Çocuğa küçüklüğünden itibaren toplum, toplumda kabul gören kurallar ve uyum becerileri hakkında kazanımlar yaratır.

Çocuğun sorumluluk duygusunu geliştirir. Sınırlar ile on verilen görevleri yerine getirmenin kazanımlarını öğrenir.

Çocuğun aile ilişkilerini iyileştirir ve iletişimini artırır. Sınırlar çocuk ve ebeveyn arasında ortaya çıkabilecek çatışma ve soruları önler.

Sınır koymaya ne zaman ihtiyaç duyarız, hangi yaşta çocuğa sınır koymaya başlanmalıdır?

Sınır koymaya her zaman ihtiyaç duyulur. Çocukla yaşanan bir problem ardından değil de problem yaşanmadan önce önlem amacıyla sınır koymaya başlanmalıdır. Çocuklar 24-35 ay arasında ailesini ve çevresini yani kuralları anlamaya başlarlar. Öyleyse çocukların gelişim döneminde oluşturduğumuz rutinler gibi kurallarda belirginleşmeye bu dönemde başlamalıdır. Tabi bu kurallar az sayıda ve tutarlı olmalıdır.

Sınır koymayı ne zaman sonlandırmalıyız?

Sınırlar çocuğun gelişimi boyunca şekil değiştirerek hayatında yer almalıdır.

Sınır koyarken nelere dikkat etmeliyiz?

Sınır koymadan önce; Sınır koyarak neyi hedefliyoruz? Sınır koymak gerçekten gerekli mi? Koyduğumuz sınırlar kendini keşfetme sürecini destekliyor mu, engelliyor mu?

Temel kurallar geçerliliğini korumalı,

Yaşına ve gelişimine göre kurallar düzenlenmeli,

Net olmalıdır (yaşına göre kesin bir dille ve anlaşılır olarak kurallar açıklanmalıdır),

Kurallara uyabileceğine dair cesaret verilmeli,

Sorun çözerken yol göstermeli,

Tutarlı olunmalıdır (aynı davranışta nerede, ne zaman bulunursa bulunsun aynı sonuçla karşılaşması).

Uygulanabilecek sonuçlar seçilmelidir, bu sonuçlara katlanması gerektiği önceden belirtilmeli.

Ödül ve Mahrumiyet (sınırların yerleşmesi için davranışların somut sonuçları ile yüzleşmek ister çocuklar, ödül ve mahrumiyet bu noktada devreye girer).

 “Sınır koymaya çalışıyorum ama beceremiyorum neden” Anne babalar çocuklarına sınır koyamaz, neden?

Çocuklarına hayır diyemezler. Çocukların incineceğinden endişelenirler. Çünkü çocuklarını kendi anne babalarından farklı yetiştirmek isterler. Çünkü çocuklarına emretmek istemezler. Zaten emretmeleri de gerekmez.

Koyduğumuz kurallara uymuyor neden olabilir?

Sınır koyma süreci ne kadar önce başladı?

Çocuğa sınır net ifade edildi mi?

Tutarlı davranıldı mı?

Çocuk sonucu ile yüzleşti mi?

Neden kurallara ve sınırlara uymuyor olabilir onunla birlikte bu konu üzerinde konuşun.

Sınırları koyduk ama bizi dinlemiyor, neden?

Sınırlar uymadığında sonuçlar ile karşılaşması ve bunu deneyimlemesi gerekiyor. Aynı zamanda anne baba arasında tutarlı bir iş birliği olduğunu görmeli ve sınırlara uymadığında mahrum kalacağı sonuçları deneyimlemelidir.

Sınır koyarken net ve tutarlı olmak niçin önemlidir?

Çocuklar ergenlik çağına girmeden önce anne ve babanın sözünü dinlemeyi öğrenmelidir. Aksi takdirde ergenlik döneminde çocuğa ulaşmak daha zor olacaktır. Çocuğun doğruyu ve yanlışı arkadaşları yerine anne ve babasından öğrenebileceğini bilmesi gerekmektedir.  İşte bu güvenin oluşabilmesi için çocuk anne babasının net ve tutarlı güvenli alan içindeki en öncelikli kişiler olduğunu bilmelidir.

Sınır koyarken ceza veren anne baba oluyorum bu ona duygusal olarak zarar vermez mi?

Çocuğunuza sınır koyarken onu bazı şeylerden mahrum bırakmanız ceza değildir. Sınır koyarken kullandığınız ifadeleriniz bu durumu belirleyen unsurdur. Eğer gerektiği dönemde çocuğunuza sınır koymazsanız ileride koyduğunuz sınırlar cezaya dönüşse bile çocuğunuza ulaşmanız ve müdahale etmeniz çok zor olacaktır.

Net ve tutarlı olurken çocuğum beni, sert ve acımasız görmeye başlıyor, neden?

Sınır koyarken kullandığınız sözcükler ifadeniz ve mimikleriniz çok önemlidir. Burada çocuğa ona hükmetmek için değil de öğretileri kazandırmayı amaçladığınızı hissettirmelisiniz.

 

 

 

 

 

 

Tarih:Yazılarım

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir